Iran Tiyatrosunda semimi irtibatlar soz konusudur .
“iyi Adam” oyunu , Bir Adamin hikayesidir ki dunyaya gelen cocugu icin bir adak yapar , Adamin adagi bir miktar parayi en iyi Adama vermektir . Bunun icin bir yerden digger yere bu Adami bulmak icin gitmektedir . Bu yolda bazi insanlarla tanisir ve bazi konularla yuz yuze gelir ki cogu komiktir ve gercek hayat cilvelerini gostermektedir .
Bu oyun Kaskayi Salonunda sahne olmaktadir .
- “iyi Adam”in ozelligi komik olmasidir . Acaba bu oyun eski oyunlarinizla bir farki var mi ?
Benim Komedi islerimin baslangici “Sahrazadin ucuncu Hikayesi” ve “Yasli palyaconun Hikayesi”inden basliyor . Ondan sonra “Seytan ziyafeti” ve “Deniz Korsani” oyunlari bu sitilin idamesi sayilabilir . Bendeniz daha once tecrubelerimi “Taziye” ve “Nekkali” uzerinde yaptim ve uzun zamandir ki “Tahte Ruhozi” uzerinde calismaktayim .
- Hangi ozellikleri iran numayisinde goruyorsunuz ? Ozellikle Taziye , Nekkali ve Tahte Ruhozi ki sizing tecrubeniz bu tiyatrolarda mevcuttur .
Burada Bir gecmis soylemem gerekiyor . 1959 den 1978 e kadar onemli uc akim iran tiyatrosunda gorebiliriz . Bu Akimlar kendi bunyelerinde degisik kategorilere taksim oluyorlar . Bir guruh tiyatrocu iran metinler uzerinde calisiyordular . Ornek olarak “Saedi” , “Goz , Goz Karsisinda” tiyatrosunda iran seklinden istifade ediyor lakin “Davet” oyununda bunu yapmiyor . “Beyzayi” , “Nesiriyan” ve “Bahman Fersi” de bunu ayni senelerde yapiyorlar . Elbette “Fersi” , “Nalbendiyan” ve “Saedi”yle cok farklidir . Diger bir akim hep yeni isler yapmakla ugrasiyordu , hemi iran metinleri uzerinde hemi yabanci metinleri uzerinde bunu gorebiliriz bu deste “Aruy Avanesiyan” , “Asur Bani Palba Bela” diler . Diger Bir deste bizi yabanci klasik eserlerle bizi tanistiriyorlar bunlar : “Samanderiyan” , “Pari Saberi” , “Mustafa Uskuyi” gibi insanlardi . Esefle soylemek gerekiyor ki zamanda her Uc deste birbirini itiham altina aldilar . Ve bu karsi cikmak demektir . Benim dusunceme gore biz bu Uc’e de ihtiyac duyuyoruz . Biz dunyada degisik degisik eserlerle yuz yuze geliyoruz . Yeni tiyatroda yeni teknikler , yeni metodlar ve konusma terzleri ve yeni Romantizme sahit olabiliyoruz bunlar perfesiyonel tiyatronun garantisi sayilabilir . Biz iran tiyatrosunda kendi kulturumuzu kullaniyoruz ve bu kultur normal insanin hedefidir .
Biz iranda Klasik tiyatroya sahibiz bunlar “Taziye” , “Nekkali” , “Tahte Ruhozi” ve bazi baska oyunlar olarak zikr olabilir . Bu numayislerin tarihi Yuz veya Yuz Elli yil onceye donuyor . Bu oyunlarda bazi kurallar sabit ve bazilari degismekteler . Bu Elemanlardan Kostum ve siyasi dusunceleri sayabiliriz . Biz Uc devrime sahit olmusuz sanayi devrimi , Teknoloji devrimi ve Bilgi devrimi . Biz bunlari goz onune aldigimiz zaman onlarla mesafeli bir eser yaratamayiz . Lakin Adalet gibi kavramlar ep vardi ve var olacak bunun icin hic bir metinden uzak duramazlar . Dusunce yeni bir dusunce olmalidir . insanin Dine bakisi bugun cok derin ve genis olmustur . Felsefenin ilerlemesi de burada onemli factor sayilmaktadir . insanlar devamli bazi seyleri soruyorlar ve Felsefenin gorevi ki onu iyi yapiyor bu sorulara yanit bulmaktir .irfan bazi insanlar icinde yerini bulmustur ve onlarin irfani onlara yanit vermekte hic gecikmiyor . Manevi gostergeler yerlerini sosyal ortamda bulmuslar . Bilim ve ilim tum cizgilerde ilerlemistir . Sanaat’da onemli olaylar olmustur . Ve 25 senelik tecrubeme dayanarak soylemem gerekiyor ki bunlar seyirci kafasinda yerlesmistir . Seyirci rahat kolyugunda oturup ve Taziye ve Nekkaliyle irtibat kuruyor . Simdi daha rahat konuya girebiliriz zira az da olsa konuyla ilgili bilgiye sahibiz . iran tiyatrosunda onemli olan sey bu ki semimi bir irtibat her zaman soz konusudur . Sanki bir tanisma daha eskiden mevcuttur . Bunun icin onemli Bir irtibat seyircide hemi sokak insaninda ve hemi dusunur insanda bu tiyatro yaratabilir . Bundan daha iyisi ne olabilir . Ornek olarak bizim bu tiyatro ve oyunumuzda ayni ozellikler bize arti puan sagladilar . Bu oyunda kotu ve trajedik sahnelerden hemen sonra seyirci kahkaha atabiliyor . Biz “Tahte Ruhozi” de boyle trajedik sahnelere sahit olamayiz . Zira Yonetmen icin cok zor bir istir ki herkesi huzunlendirsin ve bu sahneyi yapsin ve hemen sonra insanlari baska bir mizampileyle guldurebilsin . Bilgi bugunku tiyatroda cok onemli bir role sahibtir . Teknolojiyi fazla kullanamiyoruz zira ondan yoksunuz ve pahalidir . Yanliz Muzikten istifade ederek bir kisim isik ve Sesi kullandik . Bu yaptiklarimizi daha oncede Taziyede tecrube etmistik . Soylediklerimin hepsini bir birinin yanina koydugumuz zaman benim icinde tiyatro yapmanin zevki ve sevki olusuyor ve bendeniz oyun yapiyorum .
- iran Tiyatrosunda Elestinin yeri nadir ?
“Tahte Ruhozi”nin ozelligi budur ki cok rahat aci ve dert ceken insanlarin dili olabiliyor . Genelde bu oyunun gorevi Adaleti bu numayiste gostermektir . Her zaman Bir Han veya Feodal halka karsi zulum ediyor bu Zenci’dir ki karsi cikiyor , bu Zencidir ki konusmaya basliyor ve pislikleri zulumleri aciga vuruyor . Her yerde ki bir kotu insane kotuluge basliyor bu Zencidir ki karsisinda yer alip halk dili oluyor . Her yerde ki kotu sosyal sartlari hakim oluyor bu Zencidir ki Elestiriye basliyor . Bu Elestiriler ayni Atmosferde soz konusu olabilir ve eger biz Zencinin bu oyunda sancili Dilini gecersek bu numayis soylemek icin hic bir sey bulamaz . Zenci oyunu zulum ve cile ceken halkin oyunudur . Her dobra insane zulum karsisinda sessiz kalamaz . Ve boylece bendeniz her konuyu Elestiri bombardemanina tuttum .
Usuli olarak Tiyatro Elestiriyle tam baglantili bir Sanaar dalidir ve eger ondan Elestiriyi alirsaniz soylemek icin hic bir sey bulamaz . Yagcilik ve iyi konusmaninda tabiki zaman ve yeri vardir . Bugunku sanaatci dert veya hoslugu gordugu zaman onlari beyan etmelidir . Bendeniz Serefli Adamlari tiyatro sahnesinde tek tek gordum ve onlarin dertlerini her zaman feryat ettim . Bu oyunda “Nusret”le “Letif” arasindaki Asktan daha guzelini bulabilirmisiniz ? Benim icin bu Ask cok guzeldir . Bir Ask ki bir cift fakir kari kocanin arasinda mevcuttur . Boylece bendeniz fakirlik ve Ekonomik yoksunlugun Parodoksini bu numayista gostermekteyim lakin onun icin bir sey demiyorum fakat pratigini yapiyorum . Tum Mizansen’lerde her seyi anlatiyorum kavgalarinda , ve Askla birbirine baktiklarinda . Cocuklari icin ve bir birileri icin candan gecmeye hazirlar ve Adaklarindan da vaz gecmiyorlar . Bu bir uyandirmadir insani Serefi aradan goturmeyiniz diye . Halki fakir tutmayalim zira kafir olurlar . Bu Elestiri bizim oyun Klasigimizdir . Karanligi ve Aydinlanmayi gormek , Ask ve kotu seyleri beraber gormek , zira hayat bu demektir . Ve iran Klasiginde her zaman iyilik zafer kazanir . Ben bir Sanaatci olarak hep umut doluyum . Hic bir Irkin kaderi degismez kendisi istemezse .
- Sizin Oyunda Gelecekteki Nesil nereye gidiyor ?
Vatanin gelecegini tabiki Gelecek nesil yapar . Biz sadece onlarin kafasinda yeni ve musbet dusunceleri koyabiliriz hatta eger bu dusuncenin hedefi olmasa . Zira her zaman dogru dusunce en iyi ve musbet yolu secer . Her zaman kotuluklerden uzak durur . Gelecegin dusuncesi Aydin olmalidir . Madiyat ve Maneviyat uzerinde musbet endiseleri olmasi gerekiyor . Ben Oyusturucu meselesinin uzerinde cok endiseliyim . Ben yanlizliklarinin kotulugunu dusunuyorum . Bunlari biz dusunuyoruz ve bazi kayiplarimizi milli sermayeden bu konular uzerinde ihtisas vermemiz gerekiyor . Bizim vatanimizin topragi degerlidir ve Genclerimiz de ayni sekilde . Vatan bu vucutlardan meydana gelir . Ben sanaatci olarak bu konular uzerinde eserlerimde durmaya calisiyorum lakin siyasetciler ve Liderler daha hassas konunun uzerinde egilmeleri gerekiyor .
_Son Soz . “iyi Adam” icin konusunuz .
Iyilik hepimizin yanindadir . Birbirimizin degerini bilelim ve kabullenelim ki hangi durum da yasamaktayiz fakat her sertin teslimi olmayalim . Birbirimize Ellerimizi uzatalim ve Vatanimizi daha iyi bir sekile sokalim .
_Sonraki isiniz ne olabilir ?
Bizim Tiyatroda onemli bir zulum var bu zulum budur ki her Yonetmen Senede Bir tek eserini sahneliyebilir . Bu sadece Yonetmenler icin gecerlidir ve Oyuncular istedikleri kadar oynayabilirler . Nedenini bilmiyorum .
